Een gehospitaliseerd kind blijft een leerling

Sinds de opening van het Universitair Kinderziekenhuis Koningin Fabiola (UKZKF) in 1986 begeleidt de Robert Duboisschool jonge patiënten tijdens hun zorgtraject. Al veertig jaar lang zorgt de school ervoor dat honderden kinderen en jongeren ondanks hun ziekte hun schoolloopbaan kunnen voortzetten en een essentieel onderdeel van hun dagelijks leven kunnen behouden: hun leven als leerling.

Nu het UKZKF zijn 40e verjaardag viert, herinnert de geschiedenis van de Robert Duboisschool ons eraan hoezeer onderwijs integraal deel uitmaakt van het project van het Kinderziekenhuis.

Het verhaal begint lang vóór de oprichting van het UKZKF. In 1951 richt kinderarts Robert Dubois in Brussel de eerste klassen voor gehospitaliseerde kinderen op. In een tijd waarin sommige ziekenhuisopnames weken of zelfs maanden duren, zorgt dit baanbrekende initiatief ervoor dat jonge patiënten ondanks hun ziekte kunnen blijven leren.

In 1955 worden in het Sint-Pietersziekenhuis schoollokalen ingericht. Een klein rood busje groeit uit tot het symbool van de school: het haalt de kinderen op in hun kamer en brengt hen naar de klas, zodat ze tijdens de lessen opnieuw even aansluiting vinden bij hun vertrouwde schoolleven. Eén fundamentele overtuiging loopt als een rode draad doorheen deze geschiedenis en zal de school ook de volgende decennia blijven leiden: ziekte mag het onderwijs niet onderbreken.

1986: de Robert Duboisschool wordt deel van het avontuur van het UKZKF

Wanneer het Universitair Kinderziekenhuis Koningin Fabiola in 1986 in Laken de deuren opent, vestigt de Robert Duboisschool zich naast het ziekenhuis en krijgt haar hoofdvestiging een plaats op de site van het Kinderziekenhuis. Dit vormt een belangrijke stap in de verdere ontwikkeling van de school.

Als eerste Belgische universitaire ziekenhuis dat volledig aan kinderen en jongeren is gewijd, vertrekt het UKZKF van bij de start vanuit een brede visie op kindergeneeskunde. Medische zorg staat vanzelfsprekend centraal, maar ook de ontwikkeling van het kind, het gezin, het welzijn en de schoolloopbaan maken deel uit van die visie. De Robert Duboisschool wordt zo een belangrijke partner binnen deze vernieuwende aanpak en begeleidt gehospitaliseerde kinderen en kinderen die op raadpleging komen, zodat zij hun schoolloopbaan in de best mogelijke omstandigheden kunnen voortzetten.

De band met school en het leven als kind behouden

In de Robert Duboisschool gaat onderwijs veel verder dan alleen kennis overdragen. Zodra een leerling er aankomt, wordt contact opgenomen met de school van herkomst om de continuïteit van het onderwijs te verzekeren. De leerkrachten stemmen de leerstof af op het ritme van de zorg, coördineren de schoolse opvolging en bereiden, wanneer dat mogelijk is, de terugkeer naar de vertrouwde school voor. Die opdracht is bijzonder belangrijk voor kinderen met een chronische aandoening of kinderen die een langdurige behandeling ondergaan.

De school biedt daarnaast ook essentiële houvast. In een dagelijks leven dat wordt bepaald door raadplegingen, onderzoeken en behandelingen, geven de lessen kinderen de kans om opnieuw een zekere normaliteit te ervaren. Ze blijven leren, creëren, ontdekken en momenten delen met andere jongeren. Een paar uur lang zijn ze niet alleen patiënt: ze zijn opnieuw voluit leerling.

2002: een nieuw gebouw vlak naast het ziekenhuis

In de loop van de jaren 1990 krijgt een belangrijke ambitie steeds meer vorm: de school een eigen, autonoom gebouw geven en tegelijk de rechtstreekse verbinding met het ziekenhuis behouden. Onder impuls van René Queysen, de eerste directeur van de Robert Duboisschool in het UKZKF, wordt een grootschalig project ontwikkeld met de steun van de Stad Brussel, verenigingen, sponsors en tal van mensen die zich achter deze visie scharen. Het doel is een plek te creëren die specifiek is ontworpen voor gehospitaliseerde kinderen en waarin een school en een opvanghuis voor gezinnen worden samengebracht.

In 1998 is de financiering rond en kunnen de werkzaamheden van start gaan. De eerstesteenlegging vormt het concrete begin van dit ambitieuze project. Vier jaar later, in 2002, wordt het nieuwe gebouw officieel ingehuldigd. De school is via een loopbrug verbonden met het Kinderziekenhuis en neemt sindsdien een bijzondere plaats in binnen het Belgische ziekenhuislandschap.

Die loopbrug is uitgegroeid tot een van de sterkste symbolen van het project. Wanneer een kind ze oversteekt, laat het symbolisch de medische omgeving achter zich om opnieuw de wereld van het leren binnen te stappen, terwijl het toch vlak bij de zorgteams blijft. Meer dan twintig jaar na de inhuldiging blijft het gebouw de concrete uitdrukking van een sterke overtuiging: onderwijs maakt integraal deel uit van de begeleiding van zieke kinderen.

Een school die samen met het ziekenhuis groeit en evolueert

Doorheen de jaren heeft het UKZKF ingrijpende veranderingen doorgemaakt: het ziekenhuis groeide, nieuwe specialismen ontstonden, medische technologieën evolueerden en de zorg werd steeds gespecialiseerder. De Robert Duboisschool is mee geëvolueerd en heeft ook haar eigen werking voortdurend aangepast.

Digitale hulpmiddelen kregen geleidelijk een plaats in de pedagogische praktijk en de onderwijsmethoden werden aangepast aan complexere zorgtrajecten en ziekenhuisopnames die vaak korter, maar frequenter zijn. Vandaag telt de school verschillende vestigingsplaatsen in Brussel en Waals-Brabant, waarvan meerdere rechtstreeks verbonden zijn met het Academisch Ziekenhuis Brussel (H.U.B.). Met meer dan 90 leerkrachten en pedagogische medewerkers biedt de school onderwijs op maat, van het kleuteronderwijs tot en met het secundair onderwijs.

Van de pioniers tot de teams van vandaag

De geschiedenis van de Robert Duboisschool is bovenal een verhaal van mensen. Van Robert Dubois, die in de jaren 1950 de eerste ziekenhuisklassen oprichtte, tot René Queysen, de eerste directeur van de school in het UKZKF: verschillende generaties leerkrachten en verantwoordelijken hebben mee vormgegeven aan de school zoals we die vandaag kennen.

Vandaag wordt die missie voortgezet door Frédérique Fremaux, directrice van het kleuter- en lager onderwijs, en Jeffrey Tallane, directeur van het secundair onderwijs. Samen met hun teams streven zij nog steeds hetzelfde doel na: elk ziek kind zijn fundamentele recht op onderwijs laten behouden, ongeacht de aandoening of de duur van de behandeling.

Al 40 jaar een andere manier om voor kinderen te zorgen

Sinds 1986 maakt de Robert Duboisschool integraal deel uit van de identiteit van het UKZKF. Samen met artsen, verpleegkundigen, psychologen, opvoeders, maatschappelijk werkers en paramedici dragen de leerkrachten er elke dag toe bij dat de zorg voor kinderen rekening houdt met alle aspecten van hun leven.

Veertig jaar na de opening van het Kinderziekenhuis blijft de Robert Duboisschool een van de mooiste voorbeelden van deze filosofie. Want terwijl het ziekenhuis kinderen verzorgt, zorgt de school ervoor dat ze kunnen blijven groeien, leren en bouwen aan hun toekomst. En al veertig jaar lang maakt leren in het UKZKF integraal deel uit van de zorg.